Zutphen

Hanzestad
Bruggen
14.06.17 - 24.09.17

Hanzestad Zutphen

Zodra je in de verte torens ziet opdoemen, weet je dat je in de buurt bent van Zutphen, een van de oudste steden van Nederland. Deze 'Torenstad' ontstaat in de Romeinse tijd als Germaanse nederzetting op een aantal rivierduinen te midden van drassige veengronden, zuidvenne genaamd. Hieraan ontleent Zutphen haar naam. Mede door de gunstige ligging aan de voornamelijk oostelijke zijde van de IJssel en de monding van de Berkel, en door het Hanzeverbond, groeit Zutphen in de middeleeuwen uit tot rijke handelsstad. Over de IJssel naar de Rijn vervoeren Zutphenaren voornamelijk haring, boter en bier. De rijkdom die Zutphen verwerft, valt af te lezen aan de fraaie panden in de binnenstad. Koopmanshuizen, kerken, delen van de vesting en pakhuizen zijn een belangrijk onderdeel van de stad.    

Meer informatie over de stad Zutphen vind je op inzutphen.nl

Cortenoeversebrug en Oude IJsselbrug

Om vanaf de westkant van de IJssel de oversteek naar Zutphen te maken Om de oversteek naar Zutphen te maken nemen we de Cortenoeversebrug. Deze brug is in 1976 opengesteld voor verkeer en is gebouwd ter ontlasting van de oude stalen brug over de IJssel in Zutphen. Daarom wordt deze brug soms ook wel de Nieuwe IJsselbrug genoemd. Vanaf de brug is er een prachtig uitzicht over de IJsselvallei bij Zutphen. Op de zuidoostelijke oever ligt Bronsbergen, een rivierduingebied met van oorsprong karakteristiek grote hoogteverschillen. Ten noorden van de burg zijn de uiterwaarden te zien met op de achtergrond het karakteristieke witte stadsfront van Zutphen.

De Oude IJsselbrug heeft sinds de middeleeuwen zes voorgangers gehad. In 1486 kan de IJssel voor het eerst worden overgestoken door een houten paalbrug. Deze wankele brug is echter niet bestemd tegen de sterke rivierstroming en de ijsgang in de winter, dus wordt er in 1604 een nieuwe brug aangelegd: een schipbrug. In 1855 komt er een hulpbrug en tien jaar later een vaste spoorbrug die zorgt voor een treinverbinding tussen Arnhem en Leeuwarden, via Zutphen en Zwolle. In 1940 en 1945 is de brug vernield. De eerste keer als defensieve maatregel door het Nederlandse leger, de tweede keer wordt hij opgeblazen door het Duitse leger. Na de Tweede Wereldoorlog is de brug in zijn originele staat hersteld en in de daaropvolgende jaren een aantal keer aangepast. Deze zomer wordt de Oude IJsselbrug verbreed en krijgt hij een toepasselijk nieuwe kleur: Zutphens blauw.    

Gemaal HelbergenWaterschap Rijn en IJssel
Schouwlaakseweg 1, Zutphen

Stuwen en gemalen houden het water in de beken en sloten op peil. Gemaal Helbergen ligt aan de rand van Zutphen op de IJsseldijk, waar de Berkel en de Vierakkerse Laak uitmonden in de IJssel. Bij hoge waterstanden wordt het teveel aan water in de IJssel gepompt, zodat Zutphen deze wateroverlast niet te verwerken krijgt.

Het gemaal is cultuurhistorisch watererfgoed uit 1956.

Om te zorgen dat het gemaal geen barrière vormt voor vissen is een vispassage aangelegd. Vissen kunnen zo stroomopwaarts zwemmen om te paaien. Het leefgebied van planten en dieren wordt zo groter en meer divers.

Tijdens de IJsselbiënnale worden er bij Gemaal Helbergen door Waterschap Rijn en IJssel verschillende activiteiten georganiseerd. Houd voor meer informatie over data en tijdstippen deze website of de website van het waterschap in de gaten: www.wrij.nl.

Kattenhaven

De Berkel mondt in Zutphen op drie plaatsen in de IJssel uit. Bij gemaal Helbergen, de nabijgelegen stuw in de Kattenhaven en bij het afleidingskanaal naar het Twentekanaal. De Kattenhaven wordt in het begin van de zeventiende eeuw aangelegd als IJsselhaven binnen de vestigingswerken van Zutphen. Zutphense handelaren willen in deze haven een doorsteek tussen de Berkel en de IJssel, maar door gebrek aan financiële middelen verdwijnt het plan van tafel. De Kattenhaven heeft dus nooit als sluis gefunctioneerd, maar is wel als zodanig ingericht.